2 gün önce · Cinsellik (Hassas)
Bir yerden sonra insan kendine şunu soruyor: eskiden böyle değildim, ne oldu bana? Cinsel isteğin azalması ya da tamamen kaybolması sanıldığından çok daha yaygın, ama kimse konuşmadığı için herkes sorunun sadece kendinde olduğunu düşünüyor. Bu yazıda, kadınlarda cinsel isteksizliğe en çok yol açan nedenleri tek tek anlatmaya çalışacağım. Bir doktor değilim, o yüzden buradaki her şeyi "bakılacak yerler" olarak oku. Teşhis koymak için değil, kafandaki sisi biraz dağıtmak için yazıyorum.
## Önce şunu bilmek lazım: isteğin tek bir şekli yok
Cinsel istek denince çoğumuz filmlerdeki gibi bir şey düşünüyoruz. Bir anda içine ateş düşer, kendiliğinden başlar. Gerçekte birçok kadında istek böyle çalışmıyor. Önce yakınlık, dokunma, sohbet, güvenli hissetme oluyor, istek bunların arkasından geliyor. Buna "tepkisel istek" diyorlar. Yani "hiç canım çekmiyor" demek her zaman "bende bir sorun var" demek değil. Bazen sadece başlama düğmesi farklı yerde.
Yine de uzun süredir, seni de rahatsız edecek kadar istek yoksa, nedenini aramak mantıklı. Aşağıdakiler en sık karşılaşılanlar.
## 1. Stres ve zihnin dolu olması
Başlığın en başına bunu koyuyorum çünkü en yaygın sebep bu. Gün boyu yapılacaklar listesi, çocuk, iş, para derdi, ev... Akşam yatağa girdiğinde bile kafan hâlâ alışveriş listesinde ya da yarınki toplantıda. Zihin bu kadar doluyken beden "şimdi sırası değil" diyor. Stres hormonu yüksek seyredince istek de geri plana düşüyor. Buna rağmen bunu kendimize pek yedirmiyoruz, "yorgunum" deyip geçiyoruz.
## 2. Uyku ve yorgunluk
Üç saat bölünmüş uykuyla yaşayan bir anne ya da vardiyalı çalışan biri için seks, listenin en sonunda kalan şey. Bu çok normal. Yeterince uyuyamayan insanda sadece istek değil, sabır, mizah, iştah, hepsi düşüyor. Uykusu düzene girince isteğin de geri geldiğini anlatan çok kadın var.
## 3. Ruh hali: kaygı, depresyon
Depresyonun ilk yok ettiklerinden biri zevk alma hissi. Eskiden keyif aldığın şeylerden keyif almamaya başlıyorsan, cinsel istek de bunun parçası olabilir. Kaygı bozukluğu olanlarda da beden sürekli tetikte olduğu için gevşemek zorlaşıyor. Burada bir şey var: bazı kadınlar "kendimi kötü hissetmiyorum ama canım hiçbir şey istemiyor" diyor. Ruhsal sebepler her zaman çok belirgin olmayabilir, o yüzden isteksizlik uzun sürüyorsa bir uzmanla konuşmak fena fikir değil.
## 4. Hormonlar
Doğumdan sonraki dönem, emzirme, adet düzensizlikleri, tiroid sorunları, perimenopoz ve menopoz. Östrojen düştüğünde kuruluk ve ağrı geliyor, ağrı gelince de istek zaten gidiyor. Emzirirken prolaktin yüksek, östrojen düşük seyrediyor; bu da isteği düşürebiliyor. Tiroid bezinin yavaş çalışması ise yorgunluk, kilo, ruh hali değişikliği ve istek kaybıyla birlikte gelebiliyor. Bunların hiçbirini kendi başına tahmin etme; bir doktorun "şunlara bakalım" demesi yeterli. Çoğu zaman basit bir kan tahlili meseleyi netleştiriyor.
## 5. Kullanılan ilaçlar
Bazı antidepresanlar (özellikle SSRI grubu), kan basıncı ilaçları ve bazı doğum kontrol yöntemleri istek üzerinde etkili olabiliyor. Herkes aynı şekilde etkilenmiyor, kimisi hiç fark etmiyor. Burada altını çizerek söylüyorum: ilacı kendi kararınla bırakma. Doktoruna "bu ilaçtan sonra isteğim değişti" demek tamamen meşru ve çoğu zaman çözümü var (doz, zaman, alternatif ilaç gibi).
## 6. İlişkinin kendisi
İşin en az konuşulan ve belki en önemli kısmı bu. Çözülmemiş kırgınlık, sürekli eleştirilmek, yük paylaşımının adaletsiz olması, duygusal olarak yalnız hissetmek. Bir kadın evdeki bütün yükü taşıyıp akşam "şimdi de yakın ol" baskısını hissediyorsa istek kaybolur, bunda şaşılacak bir şey yok. Bazen mesele yatak odasında değil, mutfakta ya da çocukların banyosunda çözülüyor.
## 7. Ağrı ve rahatsızlık hissi
İlişki sırasında yanma, sızı, kuruluk ya da kasılma yaşayan biri, beden olarak sonucu tahmin ediyor ve istemiyor. Buna vajinismus ya da disparoni gibi adlar veriliyor, ama senin işin adı koymak değil, doktora gitmek. "Katlanılır" diye yıllarca sürdürmek hem acı hem de isteği kalıcı olarak silebilir. Ağrı varsa mutlaka konuş, utanılacak bir şey değil.
## 8. Beden algısı ve kendini yabancı hissetme
Doğum, kilo değişimi, ameliyat izi, yaşlanma. "Böyle bakılırsam hoşlanmazlar" diye düşünen biri ışığı kapatıp kendini izleyen bir gözlemciye dönüşüyor. O halde de keyif almak zor. Bu konuda kendine nazik olmak, bazen ilişkide bunu açıkça konuşmak çok şey değiştiriyor.
## 9. Geçmiş deneyimler
İstenmeyen dokunuşlar, cinsellikle ilgili öğrenilmiş suçluluk, "iyi kızlar istemez" mesajları. Bunlar farkında olmasak da yıllarca yaşıyor. Eğer bu konuda ağırlık hissediyorsan, cinsel terapi ya da psikoterapi gerçekten fark yaratıyor.
## Peki ne zaman doktora gitmeli?
Şunlardan biri varsa beklemeden bir kadın doğum uzmanına ya da psikiyatriste danışmak iyi olur:
- Değişiklik ani başladıysa ve sebebini bilmiyorsan.
- Ağrı, kanama ya da kuruluk varsa.
- Adetlerin düzensizleştiyse ya da başka şikayetler (yorgunluk, saç dökülmesi, kilo değişimi) eşlik ediyorsa.
- Üzgün, boş ya da kaygılı hissediyorsan.
- Bu durum seni ya da ilişkini üzüyorsa.
## Evde denenebilecek küçük şeyler
Bunlar tedavi değil, sadece zemini hazırlayan şeyler. Uykuyu düzene sokmak. İlişkide beklentiyi biraz düşürmek ("bu akşam sadece sarılalım" demek). Cinselliği her seferinde bir "sonuca" bağlamamak. Birbirine karşı konuşabilmek, suçlamadan, "bende şöyle oluyor" diye. Çoğu çift için en zor kısım bu, ama en işe yarayanı da bu.
## Kapanış yerine
İstek her zaman aynı yükseklikte kalmıyor. Dönemler var, bazen aylarca düşük, sonra tekrar yükseliyor. Kendini sağlıksız ya da kusurlu hissetmek zorunda değilsin. Ama seni rahatsız ediyorsa, görmezden gelmen de gerekmiyor. Bu yazıdaki hiçbir şey doktorun yerine geçmez; sadece "yalnız değilim" diyebilmen için yazıldı. Sen de kendi deneyimini yorumlara yazabilirsin, okuyunca birçok kişi rahatlıyor.
