Kırk beş yaşıma yaklaşırken bir şey fark ettim: adetlerim eskisi gibi düzenli değildi, geceleri terliyordum ve en tuhafı, bir zamanlar çok önemsediğim cinsellik hayatımda neredeyse hiç yer kaplamıyordu. Önce yaşlandığım için olduğunu düşündüm, sonra bu konuda biraz okudum ve doktorumla konuştum. Bu yazı o süreçte öğrendiklerim, tabii ki doktorun yerini tutmuyor. Aynı dönemden geçenler ya da yakında girecekler okusun diye yazıyorum.

Perimenopoz tam olarak ne?

Menopoza geçiş dönemine perimenopoz deniyor. Adetler henüz tamamen kesilmedi ama düzensizleşiyor, hormonlar (özellikle östrojen) dalgalı seyrediyor. Bu dönem bazılarında birkaç ay, bazılarında yıllarca sürebiliyor. Menopoz ise adetlerin bir yıl boyunca hiç gelmemesi durumunda söyleniyor. Bütün bu süreçte cinsel isteğin değişmesi oldukça yaygın.

İstek neden azalıyor?

Tek bir sebebi yok, birkaç şey üst üste biniyor:

En başta östrojen düşüşü var. Vajinal dokuyu nemli ve esnek tutan hormon bu, azalınca kuruluk, yanma ve ilişkide ağrı çıkabiliyor. Ağrı başlayınca da istek zaten geri çekiliyor, bu bir zincir gibi.

Üstüne uyku giriyor. Gece terlemeleri ve sıcak basmaları uykuyu böldüğü için sabah yorgun kalkıyorsun, yorgun bir beden de cinselliği hiç düşünmüyor. Ruh hali de değişebiliyor, sinirlilik, kaygı, bazen çökkünlük bu dönemde sıklaşıyor. Kilo dağılımı, cilt, saç derken kendini farklı hissetmeye başlıyorsun, o da isteği etkiliyor.

Ben bir de şunu fark ettim: aynı dönemde çocuklar büyüyor, yaşlanan anne babayla ilgilenmek gerekiyor, iş hayatı da bitmiyor. Yani tek yük değil, hepsi üst üste biniyor. Kadınlarda testosteron da yaşla azalıyor ve isteği etkileyebiliyor ama bu konuda bilgiler karışık, doktorla konuşmak lazım.

"Bu bana özel değil" demek çok şey değiştirdi

Doktorumla ilk konuştuğumda utanıyordum. Bana kısaca "bu çok yaygın, ama çözümleri var" dedi. Bu cümle bile bana büyük bir yük kaldırdı.

Neler yapılabiliyor?

Aşağıdakiler doktorun yönlendirmesiyle gündeme gelebilecek şeyler, hepsi herkes için uygun değil:

  • Nemlendirici ve kayganlaştırıcılar: Kuruluk ve ağrıda ilk basamak. Düzenli nemlendirici kullanmak ve ilişki sırasında kayganlaştırıcıdan çekinmemek fark yaratıyor.
  • Lokal (vajinal) östrojen: Doktor uygun görürse kremler, jeller ya da tabletler gibi seçenekler var. Bu, ağrıyı azaltmada çok işe yarayabiliyor.
  • Hormon tedavisi: Sıcak basması ve diğer şikâyetler için doktor değerlendirmesiyle düşünülebilir. Herkesin riski ve faydası farklı, bunu kendi başına karar verme.
  • Pelvik taban egzersizleri: Kas gücünü ve kan akışını artırmaya yardımcı olabiliyor. Fizyoterapistler bu konuda yol gösterebiliyor.
  • Cinsel terapi ve çift terapisi: İstek konusunda eşle konuşmakta zorlanıyorsan yardımcı olabilir.
  • Yaşam tarzı: Düzenli hareket, uyku düzeni, alkol ve sigarayı azaltmak. Sıkıcı gibi duruyor ama gerçekten fark yaratıyor.

Eşinle konuşmak

Benim için en zor kısım bu oldu. "Sana olan ilgim azalmadı, bedenim değişiyor" cümlesini kurmak çok rahatlatıcıymış. Eşim, sorunun kendisinden kaynaklanmadığını anlayınca baskı hissetmeyi bıraktı. Cinsellik yalnızca ilişkiden ibaret değil; dokunma, sarılma, öpüşme de yakınlık sayılır ve bu dönemde çok önem kazanıyor.

Doktora ne zaman gitmeli?

  • İlişki sırasında ağrı, yanma ya da kanama varsa.
  • Adetler çok düzensizleşti, aşırı kanama oluyorsa.
  • Sıcak basması ve uyku bozukluğu günlük hayatı etkiliyorsa.
  • Ruh halin belirgin şekilde kötüleşiyorsa.
  • Cinsel isteksizlik seni ya da ilişkini rahatsız ediyorsa.

Bitirirken

Perimenopoz bir son değil, bir geçiş. İstek bazı kadınlarda azalıyor, bazılarında hiç değişmiyor, bazılarında hatta artıyor. Ne yaşarsan yaşa, bunun hakkında konuşmak ve gerekirse destek almak utanılacak bir şey değil. Bu dönemi yaşayanlar yorumlarda deneyimlerini paylaşırsa birbirimize çok iyi gelebiliriz.